ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΙΓΕΝΗ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ

Τα μεταμορφωσιγενή (ή κρυσταλλώδη) πετρώματα σχηματίζονται από προϋπάρχοντα πυριγενή πετρώματα και χημικά ιζήματα, τα οποία, με την επίδραση διαφόρων εξωτερικών παραγόντων, όπως ισχυρών πιέσεων, υψηλών θερμοκρασιών κ.ά., υφίστανται σοβαρές μηχανικές και χημικές αλλοιώσεις, όπως αλλαγή της διάταξης των ορυκτών, ανακρυστάλλωση και δημιουργία νέων ορυκτολογικών συστατικών. Τέτοια πετρώματα είναι:

Γνεύσιος

Ο γνεύσιος είναι πέτρωμα με τραχεία επιφάνεια. Αποτελείται από τα ίδια συστατικά με το γρανίτη, όπως χαλαζία, μαρμαρυγία, άστριο και γραφίτη. Στο γρανίτη οι κρυσταλλικοί κόκκοι είναι συγκολλημένοι μεταξύ τους ακανόνιστα, ενώ στο γνεύσιο οι κόκκοι του μαρμαρυγία διατάσσονται σε παράλληλες σειρές με αποτέλεσμα να σχηματίζουν εναλλασσόμενες ταινίες, σκούρες από το μαρμαρυγία και φωτεινές από το χαλαζία και τον άστριο. Ο γνεύσιος είναι πέτρωμα σκληρό, αντιολισθητικό, αντοχής, με υπέροχους χρωματισμούς όπως μπεζ, γκρίζο, ασημί, καστανό και χρυσίζον. Χρησιμοποιείται σε επικαλύψεις στεγών, επενδύσεις τοίχων, επιστρώσεις δαπέδων καθώς και διακοσμήσεις ειδικών κτηρίων, τεχνητών λιμνών κλπ.

Γνεύσιος
Γνεύσιος
(του Siim Sepp από http://en.wikipedia.org/)
Γνεύσιος1
Γνεύσιος
(από Kirtley F. Mather)  

Μαρμαρυγιακός σχιστόλιθος

Ο μαρμαρυγιακός σχιστόλιθος είναι πέτρωμα σκληρό. Αποτελείται από τα ορυκτά λευκό χαλαζία και μαρμαρυγία. Δεν περιέχει άστριο και η διάταξη των ορυκτών του μοιάζει με των ορυκτών του γνεύσιου. Σχίζεται σε πλάκες και χρησιμοποιείται για στεγάση οικοδομών, επιστρώσεις δαπέδων, πλακοστρώσεις και στη δόμηση τζακιών εξαιτίας της αντοχής του στην υψηλή θερμοκρασία. Βρίσκεται στις Κυκλάδες, Λέσβο, Πελοπόννησο, Μακεδονία, Πήλιο και Αττική (σχιστόλιθος Καισαριανής).

Φυλλίτης

Ο φυλλίτης είναι πέτρωμα συγγενικό με το σχιστόλιθο και αποτελείται κυρίως από μαρμαρυγίες, άστριο και χλωρίτη. Τα χρώματά του είναι καστανό, πράσινο και σκούρο κυανό. Σχίζεται σε πλάκες, όπως όλα τα μεταμορφωσιγενή πετρώματα, αλλά διαβρώνεται εύκολα. Χρησιμοποιείται για επιστεγάσεις κτηρίων αλλά είναι κατώτερος του μαρμαρυγιακού σχιστόλιθου.  Συναντάται κυρίως στη Μακεδονία, Αττική και Σαλαμίνα.

Φυλλίτης2
Φυλλίτης
(του Chad mull από http://commons.wikimedia.org/)
Φυλλίτης
Φυλλίτης
(από Kirtley F. Mather)

Σμύριδα ή Σμυρίγλι

Ορυκτά της σμύριδας είναι κυρίως αιματίτης, μαγνητίτης, κορούνδιο και δευτερευόντως μαρμαρυγίες και χαλαζίες, με χρώμα μαύρο και μεγάλη σκληρότητα. Η ποιότητα της σμύριδας εξαρτάται από την περιεκτικότητα της σε κορούνδιο. Χρησιμοποιείται για την κατασκευή μέσων λείανσης και στίλβωσης γυαλιών, μαρμάρων, λίθων και μετάλλων. Από σκόνη σμύριδας κατασκευάζονται τα γυαλόχαρτα, οι δίσκοι κοπής και οι σμυριδοακόνες. Βρίσκεται κυρίως σε όλες τις Κυκλάδες, με τα καλύτερα κοιτάσματα στη Νάξο.

Μάρμαρο

Η λέξη μάρμαρο προέρχεται από την αρχαία ελληνική «μάρμαρος» δηλαδή «λαμπερός λίθος». Με τον πετρογραφικό όρο «μάρμαρο», εννοούνται τα πετρώματα τα οποία προήλθαν από την ισχυρή μεταμόρφωση χημικών ιζημάτων ή την ανακρυστάλλωση ασβεστόλιθων. Υπάρχουν πολλών ειδών μάρμαρα ανάλογα με τη μεταμόρφωση την οποία υπέστησαν σε συνάρτηση με την περιοχή προέλευσης. Υπάρχουν μάρμαρα με ασβεστίτη σε ποσοστό 99 %, με χρώματα ποικίλα, όπως λευκό, ημίλευκο, γκρίζο, πράσινο, ερυθρό, μαύρο ή και με αποχρώσεις κατά ζώνες.

Το μάρμαρο χρησιμοποιείται ευρέως, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, στη γλυπτική, στην κατασκευή οικοδομημάτων, σε επενδύσεις, επιστρώσεις δαπέδων, διακοσμήσεις αλλά και στην παρασκευή μαρμαροκονιαμάτων.

Δεν πρέπει να συγχέεται ο πετρογραφικός όρος «μάρμαρο» με αυτόν που συνηθίζεται στην αγορά και υποδηλώνει κάθε πέτρωμα, το οποίο στιλβωμένο αποκτά λείες επιφάνειες όπως π.χ. γρανίτες, οφείτες, ρυόλιθοι κ.ά..

Δεν πρέπει επίσης να θεωρούνται μάρμαρα τα «τεχνητά μάρμαρα». Αυτά προέρχονται από υπολείμματα μαρμάρων και  μαρμαροκονίες, συνδεδεμένα μεταξύ τους με ρητίνες, οι οποίες συχνά μπορεί να είναι τοξικές.

Κυριότερα είδη μαρμάρων του ελλαδικού χώρου είναι:

  • Πεντελικό Πρόκειται για το περίφημο μάρμαρο με το οποίο έχουν κατασκευαστεί στην αρχαιότητα ο Παρθενώνας, το Ερεχθείο, τα Προπύλαια, το Θησείο και πολλά άλλα μνημεία. Η νεότερη εξόρυξη άρχισε από το 1836 και από το 1976 μέχρι σήμερα η εξόρυξη του πεντελικού μαρμάρου συνεχίζεται μόνο από το βόρειο τμήμα της Πεντέλης. Έχει  φυσιολογική αντοχή, εύκολη κατεργασία και στίλβωση αλλά διαφάνεια μόλις 1,5 cm, γι αυτό και προτιμάται για κατασκευές και όχι για γλυπτά.
OLYMPUS DIGITAL CAMERA
Πεντελικό μάρμαρο 
Μάρμαρο Νάξου
Μάρμαρο Νάξου
  • Νάξου Είναι λευκό μάρμαρο με ανοιχτότεφρη απόχρωση. Γνωστά αρχαία γλυπτά, φιλοτεχνημένα από το ναξιώτικο μάρμαρο είναι οι Κούροι της  Νάξου. Σήμερα χρησιμοποιείται σε επενδύσεις, δάπεδα, διακοσμήσεις αλλά και στην κατασκευή ειδικού σκυροδέματος, εξαιτίας της σκληρότητάς του.
  • Πάρου

Λυχνίας μάρμαρος Είναι το μάρμαρο με το οποίο κατασκευάστηκε η Αφροδίτη της Μήλου, η Νίκη του Παιωνίου και ο Ερμής του Πραξιτέλη. Το χρώμα του είναι υπόλευκο γαλακτώδες και η διαφάνεια του 6 – 7 cm. Σήμερα η εξόρυξή του θεωρείται ασύμφορη.

Συνηθισμένο Πάρου, είναι ποικιλία του λυχνία αλλά με μεγαλύτερη λάμψη εξαιτίας των μεγάλων κρυστάλλων που περιέχει. Έχει εφαρμογές, εκτός της γλυπτικής, σε επενδύσεις και στη διακόσμηση.

  • Τήνου  Είναι μάρμαρο πράσινο με λευκές ραβδώσεις.
  •  
Μάρμαρο Τήνου
Μάρμαρο Τήνου
Μάρμαρο Θάσου
Μάρμαρο Θάσου

   

  • Θάσου Ανακαλύφθηκε από τους Φοίνικες. Έχει χρώμα χιονόλευκο, με λαμπυρίζοντες κρυστάλλους μέτριου μεγέθους. Η υψηλή φωτεινότητα και αντανάκλαση του φωτός το καθιστά πολύ ελκυστικό σε μουσουλμανικές χώρες όπως η Αραβία ή το Ουζμπεκιστάν και επειδή παρατηρήθηκε ότι οι επιστρώσεις με μάρμαρο Θάσου στα τεμένη τα κρατούν δροσερά, παρά τις μεγάλες θερμοκρασίες που αναπτύσσονται σ’ αυτές τις χώρες.
  • Καβάλας, Βέροιας, Κοζάνης, Πηλίου Είναι λευκά έως ελαφρώς τεφρά μάρμαρα. Χρησιμοποιούνται κατεξοχήν σε επιστρώσεις,  κατωκάσια, αυλές κλπ. Η  κατεργασία τους είναι εύκολη και έχουν σχετικά χαμηλό κόστος.
  •  
Μάρμαρο Καβάλας
Μάρμαρο Καβάλας  
Μάρμαρο Ιωαννίνων
Μάρμαρο Ιωαννίνων
  • Ιωαννίνων Είναι μάρμαρο μπεζ – ροδόχρουν. Χρησιμοποιείται σε επιστρώσεις εσωτερικών δαπέδων, αλλά θρύβεται εύκολα.
  • Ερέτριας Είναι μάρμαρο που περιέχει αιματίτη, σκληρό, ανθεκτικό στη θραύση, το οποίο στιλβώνεται εύκολα. Χαρακτηρίζεται από  μεγάλη ποικιλία χρωμάτων. Καστανέρυθρο, ρόδινο, ερυθρό, λευκό, πρασινότεφρο, μαύρο, είναι μερικά από τα χρώματα που συνθέτουν τα νερά αυτού του μαρμάρου. Χρησιμοποιείται σε επιστρώσεις εσωτερικών δαπέδων, επενδύσεις, έπιπλα, διακοσμήσεις κλπ.
  •  
Μάρμαρο Ερέτριας
Μάρμαρο Ερέτριας
Μάρμαρο Χίου
 Μάρμαρο Χίου

(από τη Συλλογή του Εργαστηρίου Γεωλογίας του Ε.Μ.Π.)

  • Χίου Είναι σκληρό μάρμαρο, δύσκολο στην επεξεργασία κυρίως με φαιό χρώμα, κατάλληλο για επιστρώσεις δαπέδων, επενδύσεις, διακοσμήσεις λουτρών, υπαίθριων χώρων κλπ.

Η Ελλάδα είναι χώρα πλούσια σε μάρμαρα. Υπάρχουν ακόμα πολλά είδη, όπως το κίτρινο των Θηβών, το μπεζ της Ρόδου, το πράσινο της Λάρισας, το κυανότεφρο του Μαραθώνα κ.ά.

Μάρμαρο Ρόδου
Μάρμαρο Ρόδου  
(από τη Συλλογή του Εργαστηρίου Γεωλογίας του Ε.Μ.Π.)
Μάρμαρο Λάρισας
Μάρμαρο Λάρισας
(από τη Συλλογή του Εργαστηρίου Γεωλογίας του Ε.Μ.Π.)
Σχετικά άρθρα
ΜΕΤΑΛΛΕΥΜΑΤΑ – ΜΕΤΑΛΛΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μεταλλεύματα ονομάζονται τα ορυκτά από τα οποία εξάγονται τα μέταλλα. Τα μέταλλα βρίσκονται στη φύση σε στερεά μορφή (εκτός Read more

ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πετρώματα είναι μεγάλες μονάδες υλικών, οι οποίες αποτελούνται από στερεό, συνεκτικό σύνολο διαφόρων ορυκτών. Υπάρχουν διάφοροι τρόποι διάκρισης και Read more

ΠΥΡΙΓΕΝΗ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ

Τα πυριγενή πετρώματα είναι τα πρώτα πετρώματα της Γης. Δημιουργούνται με την άνοδο της διάπυρης ρευστής μάζας του μάγματος από Read more

ΙΖΗΜΑΤΑ ΠΥΡΙΓΕΝΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ
Χαλίκια

Τα ιζήματα των πυριγενών πετρωμάτων προέρχονται από την αποσάθρωση των πυριγενών πλουτώνιων πετρωμάτων ή αποτελούν μέρος των υλικών που εκτινάσσονται Read more

ΧΗΜΙΚΑ ΙΖΗΜΑΤΑ
φυσική γύψος

Τα χημικά ιζήματα είναι πετρώματα τα οποία δημιουργούνται από την απόθεση διαφόρων ουσιών (κυρίως ασβεστίου και μαγνησίου) διαλυμένων σε αλμυρό Read more

ΟΡΓΑΝΟΓΕΝΗ ΟΡΥΚΤΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα οργανογενή ορυκτά είναι τα ορυκτά που περιέχουν οργανικές ενώσεις άνθρακα και υδρογόνου, τους υδρογονάνθρακες. Η μορφή με την οποία Read more