Η επεξεργασία του ξύλου, μηχανική ή χειρονακτική, παράγει σκόνη. Η επεξεργασία περιλαμβάνει τεμαχισμό, μορφοποίηση, διάτρηση, λείανση και συναρμολόγηση. Η σκόνη είναι μικροίνες ή τεμάχια μικροϊνών, ορατών ή αόρατων, ανάλογα με το μέγεθός τους. Επικίνδυνη είναι κυρίως η σκόνη σωματιδίων μικρότερων των 10 μm (= 0,01 mm), που εισβάλει στο κάτω αναπνευστικό σύστημα. Η σκόνη που προέρχεται από την παραγωγή και επεξεργασία μοριοσανίδων και ινοσανίδων είναι κατά κανόνα πολύ περισσότερη.
Η σκόνη του ξύλου χαρακτηρίζεται ως ερεθιστική και επικίνδυνη για την υγεία. Μπορεί να προκαλέσει αντιδράσεις, όπως φαγούρα, φτέρνισμα, βήχα, ρινική καταρροή, εξανθήματα και αναπνευστικά προβλήματα.
Η σκόνη τροπικών ξύλων μπορεί να προκαλέσει πιο σοβαρά αναπνευστικά προβλήματα, όπως αλλεργικό βρογχικό άσθμα με δύσπνοια και αλλεργικές δερματίτιδες, έως και έκζεμα.
Η σκόνη σκληρών ξύλων (οξιά, δρυς) θεωρείται ότι προκαλεί καρκίνο, κυρίως στο ρινικό βλεννογόνο, ενώ άλλων ξύλων ως ύποπτη πρόκλησης καρκίνου, χωρίς όμως να έχει εντοπιστεί η αιτία του.
Η ερεθιστική επίδραση της σκόνης στον ανθρώπινο οργανισμό είναι αναμφισβήτητη και σε περίπτωση χρόνιας έκθεσης είναι βέβαιο ότι έχει σοβαρές επιπτώσεις στο αναπνευστικό σύστημα. Αυτό που πρέπει να διευκρινιστεί είναι εάν και σε ποιό βαθμό, για τις καρκινογενέσεις ενοχοποιείται το ξύλο ή τα πρόσθετα υλικά που χρησιμοποιούνται στην επεξεργασία του (παρασιτοκτόνα, εντομοκτόνα, μυκητοκτόνα, πυροπροστατευτικά, συγκολλητικά, βερνίκια, βαφές και λάκες), η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων είναι εξαιρετικά επικίνδυνη για την υγεία.
Η μεγάλη συγκέντρωση σκόνης ξύλου, σε χώρους επεξεργασίας του, δημιουργεί με το οξυγόνο του αέρα εύφλεκτα μείγματα και εγκυμονεί τον κίνδυνο πυρκαγιάς.
Η προστασία από τη σκόνη του ξύλου απαιτεί μέτρα προστασίας για τους εργαζόμενους. Ατομική προστασία είναι η μάσκα κάλυψης των αναπνευστικών οδών. Για την προστασία χώρου δουλειάς, χρειάζεται εγκατάσταση, μετά από μελέτη, συστήματος απορροφητήρων, με στόμια τοποθετημένα κατάλληλα, στις θέσεις εκπομπής σκόνης αλλά και στον ευρύτερο χώρο. Ο αέρας πρέπει να καθαρίζεται με φίλτρα, να ελέγχεται και να επιστρέφει. Οι ξυλουργικές μηχανές, μηχανήματα και εργαλεία πρέπει να καθαρίζονται συχνά.